Peygamber Muhammed ﷺ

1Soyu ve çocukluğu

Muhammed bin Abdullah bin Abdülmuttalib ﷺ, Mekke'nin Kureyş kabilesinin bir kolu olan Hâşimoğulları (Benî Hâşim) ailesindendi. Soyu, İbrahim'in oğlu Peygamber İsmail'e – ikisine de selam olsun – dayanır. Yaklaşık 570 yılında, Arapların "Fil Yılı" dediği yılda doğdu; bu ad, fillerle Kâbe'ye yürüyen ve başarısız olan bir ordudan gelir. Fil Suresi (105) bu olayı hatırlatır.

Çocukluğu kayıplarla geçti. Babası Abdullah o doğmadan önce, annesi Âmine ise o yaklaşık altı yaşındayken vefat etti. Önce dedesi Abdülmuttalib onu yanına aldı, onun ölümünden sonra da hayatının geri kalanında onu koruyan amcası Ebû Tâlib. Mekke'nin soylu ailelerinde âdet olduğu üzere ilk yıllarını çölde bir sütanne olan Halîme es-Sa'diyye'nin yanında geçirdi. Kur'an daha sonra ona bu konuda şefkatle hitap eder: "O seni yetim bulup barındırmadı mı?" 93:6.

2el-Emîn – güvenilir olan

Muhammed ﷺ gençliğinde koyun güttü, daha sonra tüccar olarak çalıştı. Daha peygamberliğinden önce Mekkeliler ona el-Emîn, yani "güvenilir olan" derlerdi. Değerli eşyalarını ona emanet eder, onun hakemliğine başvururlardı. Bilinen bir rivayet, Kâbe yeniden inşa edilirken kabileler arasındaki bir anlaşmazlığı nasıl çözdüğünü anlatır: Hacerü'l-Esved'i bir örtünün üzerine koydu ve her kabilenin bir ucundan tutup onu birlikte kaldırmasını sağladı; böylece kimse mahcup olmadı.

Ticaretteki dürüstlüğü, saygın bir iş kadını olan Hatice binti Huveylid'i de etkiledi. Hatice ona evlenme teklif etti ve o da yaklaşık 25 yaşında onunla evlendi. Bu, sevgi ve karşılıklı saygıya dayanan bir evlilikti. Hatice – Allah ondan razı olsun – onun mesajına ilk inanan kişiydi ve Peygamber onu hayatının geri kalanında derin bir minnetle andı.

3İlk vahiy

Yıllar geçtikçe Muhammed ﷺ tefekkür için Mekke yakınlarındaki bir dağda bulunan Hira mağarasına çekilmeyi sever oldu. Orada, yaklaşık 40 yaşındayken melek Cebrâil (Gabriel) Kur'an'ın ilk ayetleriyle ona geldi: "Yaratan Rabbinin adıyla oku" 96:1–5. Eve titreyerek döndü. Hatice onu, Buhârî'nin kaydettiği sözlerle teselli etti: Allah onu asla rezil etmezdi; çünkü o akrabalık bağlarını gözetir, zayıfların yükünü taşır, muhtaçlara yardım eder, misafiri ağırlar ve zor zamanlarda insanların yanında dururdu.

Kur'an ona 23 yıl boyunca parça parça, çoğu zaman gerçek olaylara cevap olarak indirildi. Platformumuzda ayet ayet dinlediğinde, vahyin bu yolunu takip etmiş olursun.

4Mekke yılları: zor zamanlarda sabır

Peygamber ﷺ insanları önce gizlice, sonra açıkça tek Allah'a imana davet etti. İlk Müslümanlar arasında Hatice, genç amcaoğlu Ali bin Ebî Tâlib, dostu Ebû Bekir ve azat ettiği evlatlığı Zeyd bin Hârise – Allah onlardan razı olsun – vardı. Mekke'nin güçlülerinin çoğu mesajı reddetti, çünkü bu mesaj putlarını ve konumlarını tehdit ediyordu. Müslümanlarla alay edildi, boykot uygulandı ve bazılarına ağır eziyetler yapıldı. Bir grup, adil Hristiyan Habeşistan kralına sığındı.

Peygamberliğin onuncu yılı civarında Hatice ve Ebû Tâlib art arda vefat etti. Bu döneme Hüzün Yılı denir. Peygamber ﷺ ardından destek aramak için Tâif şehrine gittiğinde taşlarla kovuldu. Yine de cezalandırılmalarını istemek yerine, Buhârî ve Müslim'in rivayet ettiği üzere onların neslinden yalnızca Allah'a kulluk eden insanların çıkmasını umdu.

5İsrâ ve Mi'râc

Bu zor dönemde Allah Resulünü özel bir mucizeyle şereflendirdi: İsrâ ve Mi'râc. Tek bir gecede Mekke'deki Mescid-i Haram'dan Kudüs'teki Mescid-i Aksâ'ya götürüldü 17:1 ve oradan göklere yükseltildi. O gece beş vakit namaz Müslümanlara farz kılındı; bu, bugün hâlâ hayatımızın her gününü taşıyan bir hediyedir. Daha fazlasını namaz sayfamızda okuyabilirsin.

6Medine'ye hicret

Yesrib şehrinden gelen hacılar İslam'ı kabul etti ve Peygamber ﷺ'i yanlarına davet etti. 622 yılında Ebû Bekir ile birlikte hicret etti. Yolda ikisi Sevr mağarasına saklandı ve Peygamber ﷺ arkadaşına şöyle dedi: "Üzülme, Allah bizimle beraberdir" 9:40. O andan itibaren Yesrib'e Medînetü'n-Nebî, yani "Peygamber'in Şehri" ya da kısaca Medine denildi. Halife Ömer döneminde hicret yılı İslami takvimin başlangıç noktası yapıldı.

7Bir toplum inşa etmek

Medine'de Peygamber ﷺ, daha sonra Mescid-i Nebevî olacak ilk mescidin inşasında kendi elleriyle çalıştı. Mescit aynı anda bir ibadet yeri, bir okul, bir toplantı salonu ve yoksullar için bir sığınaktı. Ardından Mekke'den gelen göçmenleri (Muhâcirler) ve Medine'nin yardımcılarını (Ensâr) bir kardeşlik bağıyla birleştirdi: Medineli aileler Mekke'den gelen kardeşlerini yanlarına aldı ve sahip olduklarını paylaştı. Kur'an, Ensâr'ı kendileri ihtiyaç içinde olsalar bile başkalarını kendilerine tercih ettikleri için över 59:9.

Medine Vesikası ile şehrin – Yahudi kabileleri de dahil – farklı gruplarının nasıl bir arada yaşayacağını belirledi: karşılıklı haklar ve görevler, koruma ve ortak sorumluluk. Dünyanın her yerinden insanların barış içinde bir arada yaşadığı Emirlikler'de bizim için bu düzenli ve saygılı birlikte yaşama modeli özellikle etkileyicidir.

8Mekke'ye dönüş – affederek

Yıllarca süren çatışmalardan sonra Peygamber ﷺ hicretin 8. yılında (630) büyük bir orduyla Mekke'ye döndü. Onu kovmuş olan şehre neredeyse hiç kan dökülmeden girildi. Kâbe'yi putlardan temizledi. Yıllarca ona zulmetmiş insanlara da siyer kaynaklarına göre, Yusuf'un kardeşlerine söylediklerine benzer affedici sözler söyledi: "Bugün size bir kınama yok" krş. 12:92. Bunun üzerine Mekkelilerin çoğu İslam'ı kabul etti.

9Veda Haccı

Hicretin 10. yılında Peygamber ﷺ, çok sayıda sahabenin eşliğinde tek haccını yaptı. Arafat'taki veda hutbesinde insanlara canlarının, mallarının ve namuslarının dokunulmaz olduğunu hatırlattı (Buhârî, Müslim). Erkekleri eşlerine iyi davranmaya teşvik etti (Müslim) ve hiçbir Arabın Arap olmayana, hiçbir Arap olmayanın da Araba takva dışında bir üstünlüğü olmadığını vurguladı (Müsned-i Ahmed). O gün şu ayet indi: "Bugün dininizi sizin için kemale erdirdim" 5:3.

10Medine'de vefatı

Birkaç ay sonra Peygamber ﷺ hastalandı. Hicretin 11. yılında (632) Medine'de, eşi Âişe'nin – Allah ondan razı olsun – odasında vefat etti ve bugün Mescid-i Nebevî'nin bulunduğu yere, oraya defnedildi. Sahabeler sarsıldı. Ebû Bekir şu meşhur sözleri söyledi: Kim Muhammed'e tapıyorsa bilsin ki Muhammed ölmüştür; kim de Allah'a ibadet ediyorsa bilsin ki Allah diridir, ölmez. Sonra 3:144'ü okudu (Buhârî).

11Ahlakı

Allah, Resulünü şöyle tanımlar: "Biz seni ancak âlemlere rahmet olarak gönderdik" 21:107 ve "Şüphesiz sen yüce bir ahlak üzeresin" 68:4. Âişe'ye onun ahlakı sorulduğunda şöyle dedi: "Onun ahlakı Kur'an'dı" (Müslim). Kur'an da şöyle der: "Allah'ın Resulünde sizin için güzel bir örnek vardır" 33:21.

Bu merhamet küçük, gündelik şeylerde görünürdü:

• Ailesiyle: Evde yardım eder, namaz vakti gelene kadar ailesinin hizmetinde bulunurdu (Buhârî). Şöyle buyurmuştur: "Sizin en hayırlınız, ailesine karşı en hayırlı olanınızdır; ben de aileme karşı en hayırlı olanınızım" (Tirmizî).
• Çocuklarla: Torunu Hasan'ı öptü. Bir adam buna şaşırınca şöyle dedi: "Merhamet etmeyene merhamet edilmez" (Buhârî, Müslim).
• Komşularla: "Cebrâil bana komşuya iyi davranmayı o kadar tavsiye etti ki, komşuyu komşuya mirasçı kılacak sandım" (Buhârî, Müslim).
• Hayvanlarla: Susamış bir köpeğe su verdiği için Allah'ın bağışladığı bir adamı anlattı ve bir kediye eziyet etmeye karşı uyardı (Buhârî, Müslim).
• Başka inançlardan insanlarla: Bir cenaze geçerken ayağa kalktı. Ona bunun bir Yahudi olduğu söylendi. Şöyle cevap verdi: "O da bir insan (can) değil mi?" (Buhârî, Müslim).

Kur'an, kalplerin ona neden açıldığını açıklar: "Eğer kaba ve katı kalpli olsaydın, etrafından dağılıp giderlerdi" 3:159.

12Sünnet ve hadis

Sünnet, Peygamber ﷺ'in yoludur: sözleri, fiilleri ve sessizce onayladığı şeyler. Kur'an'ı açıklar ve onun nasıl yaşanacağını gösterir: nasıl namaz kılınacağını, oruç tutulacağını, ticaret yapılacağını ve insanlara nasıl davranılacağını. Nakledilen tek bir habere hadis denir.

Sahabeler onun sözlerini ezberledi, bazıları ayrıca yazdı ve bir sonraki nesle aktardı. Her hadisin iki kısmı vardır: ravi zinciri (isnad) ve metin (metn). Nesiller boyunca âlimler her ravinin güvenilir olup olmadığını ve zincirin kesintisiz olup olmadığını dikkatle incelediler. Bu çalışmadan koca bir ilim doğdu.

En bilinen derlemeler şunlardır:

• İmam Muhammed bin İsmâil el-Buhârî'nin Sahîh-i Buhârî'si
• İmam Müslim bin Haccâc'ın Sahîh-i Müslim'i
• ve Ebû Dâvûd, Tirmizî, Nesâî ve İbn Mâce'nin Sünen eserleri ile İmam Mâlik'in Muvatta'ı ve İmam Ahmed'in Müsned'i

Sünnî ilim geleneğinde Buhârî ve Müslim'in derlemeleri, Kur'an'dan sonra en güvenilir kitaplar kabul edilir.

13Peygamber ﷺ sevgisi

Peygamber ﷺ şöyle buyurmuştur: "Ben birinize babasından, çocuğundan ve bütün insanlardan daha sevgili olmadıkça, o gerçekten iman etmiş olmaz" (Buhârî, Müslim). Bu sevgi yalnızca duygularda değil, ona uyma gayretinde de görünür.

Bu sevginin güzel bir ifadesi, ona salavât getirmektir. Allah şöyle buyurur: "Şüphesiz Allah ve melekleri Peygamber'e salat ederler. Ey iman edenler! Siz de ona salat edin ve tam bir teslimiyetle selam verin" 33:56. Peygamber ﷺ de şöyle buyurmuştur: "Kim bana bir salavat getirirse, Allah ona on rahmet eder" (Müslim). Bu yüzden Müslümanlar onun adından sonra "sallallâhu aleyhi ve sellem" derler; bu ﷺ olarak yazılır.

14Ehl-i Beyt ve sahabeler

Bütün Müslümanlar Peygamber ﷺ'in ailesi olan Ehl-i Beyt'e saygı gösterir: Kur'an'ın "mü'minlerin anneleri" dediği eşlerine 33:6, kızı Fâtıma'ya, Ali'ye ve onların oğulları Hasan ile Hüseyin'e – Allah onlardan razı olsun. Peygamber ﷺ şöyle buyurmuştur: "Ehl-i Beytim hakkında size Allah'ı hatırlatırım" (Müslim).

Aynı şekilde, onun yanında duran ve Kur'an'ı koruyup aktaran sahabelere de saygı gösteririz; aralarında Ebû Bekir, Ömer, Osman ve Ali vardır. Allah, Muhâcirlerin ve Ensâr'ın ilkleri hakkında şöyle buyurur: "Allah onlardan razı olmuştur, onlar da O'ndan razı olmuşlardır" 9:100. Peygamber'in ailesine sevgi ve sahabelerine saygı bir aradadır.

15Bugün ona uymak

Peygamber ﷺ'e uymak, gündelik hayatın tam ortasında küçük adımlarla başlar:

1. 1Gülümse ve selam ver: "Kardeşinin yüzüne gülümsemen sadakadır" (Tirmizî). "Es-selâmu aleyküm" selamını yay.
2. 2Besmele ile başla: Bir çocuğa şöyle öğretti: "Allah'ın adını an, sağ elinle ye ve önünden ye" (Buhârî, Müslim).
3. 3Kolaylaştır: "Kolaylaştırın, zorlaştırmayın; müjdeleyin, nefret ettirmeyin" (Buhârî, Müslim). Bu, orta yolun, vasatiyyenin ruhudur.
4. 4Anne babana saygı göster ve akrabalarını ziyaret et: Kur'an'da anne babaya iyilik, yalnızca Allah'a kulluk etmenin hemen yanında yer alır 17:23.
5. 5Dürüst ol: işte, ticarette ve sözlerinde, tıpkı el-Emîn gibi.
6. 6Kur'an'ı yaşa: Her gün birkaç ayet dinle, anla ve onunla amel et. Hemen Ahzâb Suresi ya da İsrâ Suresi ile başlayabilirsin.

Böylece siyer, yani Peygamber ﷺ'in hayat hikâyesi, tarihten daha fazlası olur: senin de yürüyebileceğin bir yol hâline gelir.