بررسی‌شده، نه حدس‌زده
درباره‌ی قرآن اعداد و «معجزه»های بسیاری دست‌به‌دست میشود – برخی درست‌اند و برخی نه. اینجا خودمان می‌شماریم، در متن کامل عثمانی، و آشکارا می‌گوییم چه چیزی ثابت است. افزون بر این: آنچه به خواننده‌ی قرآن وعده داده شده است و جایی که دل آسان‌تر از هر جای دیگر آرامش می‌یابد.
روی یک کلمه بزنید. می‌بینید چند بار آمده است – و تک‌تک جایگاه‌هایش، آماده‌ی خواندن.
در متن عثمانی مجمع ملک فهد در مدینه شمرده شده است (6236 آیه، شمارش حفص). صورت‌های کلمه همراه با «ال» و حروف پیشین (و، ف، ب، ل، ک) و بدون ضمیرهای متصل شمرده میشود؛ در نام‌ها با ندای «یا» نیز. روش‌های دیگر شمارش ممکن است اعداد اندکی متفاوت بدهد – به همین دلیل روش را بیان می‌کنیم.
آنچه در شبکه‌های اجتماعی دست‌به‌دست میشود، اغلب با نیت خوب است. اما قرآن به اعداد ساختگی نیازی ندارد. ما هر ادعا را خودمان بررسی کرده‌ایم.
بهصورت فرمان مستقیم – «لا تخف»، «لا تخافی»، «لا تخافوا»، «لا تخافا» – 13 بار آمده است: خطاب به ابراهیم، موسی و هارون، مادر موسی، لوط، داود و مؤمنان. افزون بر این، 13 بار این وعده آمده است که «نه بیمی بر آنان است و نه اندوهگین میشوند». روی هم 26 مورد – کمتر از آنچه ادعا میشود، اما هر یک مایهی دلداری.
اگر شکل مفرد «یوم» و «یوماً» را بشماریم – با «ال» و حروف پیشین، اما بدون ضمیرهای متصل و بدون «یومئذ» (در آن روز) – دقیقاً 365 مورد میشود. با روش‌های دیگر شمارش، اعداد دیگری به دست می‌آید. با این حال شایان توجه است.
به شکل مفرد («شهر»، «الشهر»، «شهراً») 12 مورد است. و خود قرآن می‌فرماید: «شمار ماه‌ها نزد الله دوازده است» (9:36).
با «ال» و حروف پیشین شمرده شود: «الدنیا» 115 بار، «الآخرة» 115 بار. آیه‌ی 3:72 شمرده نشده است، زیرا «آخِرَه» در آن به معنای «پایان» (روز) است، نه آخرت.
با همهی پیشوندها مانند «والله»، «بالله»، «لله» شمرده شود، 2699 مورد میشود (بدون «اللهم»). این با شمارشهای شناختهشده سازگار است.
نام موسی 136 بار آمده است – بیش از هر پیامبر دیگر. پس از او ابراهیم (69)، نوح (43)، یوسف (27)، عیسی و آدم (هر کدام 25) قرار دارند.
بله. نام او 34 بار آمده است و یک سورهی کامل نام او را دارد: سورهی 19، مریم.
چهار بار با نام «محمد» (3:144، 33:40، 47:2، 48:29) و یک بار با نام «احمد» (61:6) – در بسیاری از جاهای دیگر الله او را «ای پیامبر» و «ای رسول» خطاب می‌کند.
سورهی توبه (9) تنها سوره‌ای است که با «بسم الله الرحمن الرحیم» آغاز نمی‌شود. عالمان دلایل گوناگونی بیان کرده‌اند – برای نمونه اینکه با اعلانی جدی درباره‌ی برائت و بیزاری آغاز میشود.
قرآن 9:1
در سورهی نمل (27) بسم‌الله دو بار آمده است: در آغاز آن و در آیه‌ی 30، در نامه‌ی سلیمان به ملکه‌ی سبا.
قرآن 27:30
در سورهی مجادله (58) نام «الله» در هر یک از 22 آیه‌ی آن آمده است – هر آیه را خودمان بررسی کردیم.
قرآن 58
در سورهی الرحمن (55) یک پرسش 31 بار بازمی‌گردد: «پس کدام یک از نعمت‌های پروردگارتان را انکار می‌کنید؟»
قرآن 55:13
سورهی مرسلات (77) ده بار تکرار می‌کند: «وای در آن روز بر تکذیب‌کنندگان!»
قرآن 77:15
تنها دو آیه همهی 28 حرف الفبای عربی را در خود دارند: 3:154 و 48:29، آیه‌ای که یاران پیامبر ﷺ را وصف می‌کند.
قرآن 3:154، 48:29
29 سوره با حروفی جدا از هم آغاز میشوند، مانند الم، یس یا ق. معنای آن‌ها را تنها الله می‌داند – بسیاری از عالمان در آن‌ها نشانه‌ای می‌بینند که قرآن از همین حروف ساخته شده و با این حال همانندش را نمی‌توان آورد.
برای نمونه قرآن 2:1، 36:1، 50:1
شش سوره نام یک پیامبر را دارند: یونس، هود، یوسف، ابراهیم، محمد ﷺ و نوح. و یک سوره نام یک زن را دارد: مریم.
قرآن 10، 11، 12، 14، 47، 71، 19
بر پایه‌ی دسته‌بندی مصحف مدینه، 86 سوره در مکه و 28 سوره در مدینه نازل شده است. سوره‌های مکی پیش از هر چیز از ایمان سخن می‌گویند و سوره‌های مدنی از زندگی مشترک در جامعه نیز.
مصحف مدینه
مصحف مدینه در 15 جا سجده در هنگام تلاوت (سجده‌ی تلاوت) را نشان می‌دهد. مذاهب فقهی 14 یا 15 مورد می‌شمارند.
برای نمونه قرآن 7:206، 96:19
عصر، کوثر و نصر هر کدام تنها سه آیه دارند. از امام شافعی نقل شده است: اگر مردم تنها در سورهی عصر تدبر می‌کردند، برایشان بس بود.
قرآن 103، 108، 110؛ تفسیر ابن کثیر
«فَأَسْقَيْنَاكُمُوهُ» – «و آن را به شما نوشاندیم» (15:22) – یازده حرف دارد و یکی از بلندترین واژه‌های قرآن است.
قرآن 15:22
جزء سی‌ام، جزء عمّ، 37 سوره (78–114) دارد – سوره‌هایی که بیشتر مسلمانان نخست از بر می‌کنند.
قرآن 78–114
قرآن کتابی نیست که یک بار بخوانید و کنار بگذارید. این سخنان پیامبر ﷺ بهصورت معتبر نقل شده است:
«هر که یک حرف از کتاب الله بخواند، برای او یک نیکی است و نیکی ده برابر پاداش دارد. نمی‌گویم الف‌لام‌میم یک حرف است – بلکه الف یک حرف است، لام یک حرف است و میم یک حرف است.»
«قرآن بخوانید، زیرا در روز رستاخیز برای خوانندگانش شفاعت‌کننده خواهد آمد.»
«بهترینِ شما کسی است که قرآن را بیاموزد و بیاموزاند.»
«آن‌که در قرآن ماهر است، با کاتبان گرامی و فرمانبردار همراه است. و آن‌که قرآن را می‌خواند و می‌لغزد و بر او دشوار است، دو پاداش دارد.»
«به یار قرآن گفته میشود: بخوان و بالا برو، و همان‌گونه که در دنیا تلاوت می‌کردی تلاوت کن – جایگاهت در آخرین آیه‌ای است که می‌خوانی.»
قرآن فرمولی برای پول سریع وعده نمی‌دهد. چیزی بزرگ‌تر وعده می‌دهد: برکت – برکتی که اندک را بسیار می‌کند –، زندگی نیکو و روزی از جایی که انسان گمان نمی‌برد. این سخنان خود اوست (به مفهوم):
فَقُلْتُ ٱسْتَغْفِرُوا۟ رَبَّكُمْ إِنَّهُۥ كَانَ غَفَّارًا يُرْسِلِ ٱلسَّمَآءَ عَلَيْكُم مِّدْرَارًا وَيُمْدِدْكُم بِأَمْوَٰلٍ وَبَنِينَ وَيَجْعَل لَّكُمْ جَنَّـٰتٍ وَيَجْعَل لَّكُمْ أَنْهَـٰرًا
«از پروردگارتان آمرزش بخواهید – او بسیار آمرزنده است. بر شما باران فراوان می‌فرستد، شما را با دارایی و فرزندان یاری می‌دهد و برایتان باغ‌ها و نهرها قرار می‌دهد.»
وَإِذْ تَأَذَّنَ رَبُّكُمْ لَئِن شَكَرْتُمْ لَأَزِيدَنَّكُمْ ۖ وَلَئِن كَفَرْتُمْ إِنَّ عَذَابِى لَشَدِيدٌ
«اگر سپاسگزار باشید، قطعاً بر شما خواهم افزود.»
فَإِذَا بَلَغْنَ أَجَلَهُنَّ فَأَمْسِكُوهُنَّ بِمَعْرُوفٍ أَوْ فَارِقُوهُنَّ بِمَعْرُوفٍ وَأَشْهِدُوا۟ ذَوَىْ عَدْلٍ مِّنكُمْ وَأَقِيمُوا۟ ٱلشَّهَـٰدَةَ لِلَّهِ ۚ ذَٰلِكُمْ يُوعَظُ بِهِۦ مَن كَانَ يُؤْمِنُ بِٱللَّهِ وَٱلْيَوْمِ ٱلْـَٔاخِرِ ۚ وَمَن يَتَّقِ ٱللَّهَ يَجْعَل لَّهُۥ مَخْرَجًا وَيَرْزُقْهُ مِنْ حَيْثُ لَا يَحْتَسِبُ ۚ وَمَن يَتَوَكَّلْ عَلَى ٱللَّهِ فَهُوَ حَسْبُهُۥٓ ۚ إِنَّ ٱللَّهَ بَـٰلِغُ أَمْرِهِۦ ۚ قَدْ جَعَلَ ٱللَّهُ لِكُلِّ شَىْءٍ قَدْرًا
«هر که از الله پروا کند، او برایش راه برون‌رفتی می‌گشاید و از جایی که گمان نمی‌برد روزی‌اش می‌دهد. و هر که بر الله توکل کند، او برایش بس است.»
وَلَوْ أَنَّ أَهْلَ ٱلْقُرَىٰٓ ءَامَنُوا۟ وَٱتَّقَوْا۟ لَفَتَحْنَا عَلَيْهِم بَرَكَـٰتٍ مِّنَ ٱلسَّمَآءِ وَٱلْأَرْضِ وَلَـٰكِن كَذَّبُوا۟ فَأَخَذْنَـٰهُم بِمَا كَانُوا۟ يَكْسِبُونَ
«اگر مردم شهرها ایمان می‌آوردند و پروا می‌کردند، برکت‌هایی از آسمان و زمین بر آنان می‌گشودیم.»
مَنْ عَمِلَ صَـٰلِحًا مِّن ذَكَرٍ أَوْ أُنثَىٰ وَهُوَ مُؤْمِنٌ فَلَنُحْيِيَنَّهُۥ حَيَوٰةً طَيِّبَةً ۖ وَلَنَجْزِيَنَّهُمْ أَجْرَهُم بِأَحْسَنِ مَا كَانُوا۟ يَعْمَلُونَ
«هر که کار شایسته کند، چه مرد و چه زن، در حالی که مؤمن باشد، به او قطعاً زندگی پاکیزه‌ای می‌بخشیم.»
إِنَّ ٱلَّذِينَ يَتْلُونَ كِتَـٰبَ ٱللَّهِ وَأَقَامُوا۟ ٱلصَّلَوٰةَ وَأَنفَقُوا۟ مِمَّا رَزَقْنَـٰهُمْ سِرًّا وَعَلَانِيَةً يَرْجُونَ تِجَـٰرَةً لَّن تَبُورَ لِيُوَفِّيَهُمْ أُجُورَهُمْ وَيَزِيدَهُم مِّن فَضْلِهِۦٓ ۚ إِنَّهُۥ غَفُورٌ شَكُورٌ
«کسانی که کتاب الله را تلاوت می‌کنند، نماز را برپا می‌دارند و از آنچه روزی‌شان داده‌ایم انفاق می‌کنند، به تجارتی امید دارند که هرگز نابود نمی‌شود.»
ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ وَتَطْمَئِنُّ قُلُوبُهُم بِذِكْرِ ٱللَّهِ ۗ أَلَا بِذِكْرِ ٱللَّهِ تَطْمَئِنُّ ٱلْقُلُوبُ
«آگاه باشید که تنها با یاد الله دل‌ها آرام می‌گیرد.»
وَنُنَزِّلُ مِنَ ٱلْقُرْءَانِ مَا هُوَ شِفَآءٌ وَرَحْمَةٌ لِّلْمُؤْمِنِينَ ۙ وَلَا يَزِيدُ ٱلظَّـٰلِمِينَ إِلَّا خَسَارًا
«و از قرآن آنچه را که برای مؤمنان شفا و رحمت است نازل می‌کنیم.»
پس کسی که بسیار قرآن می‌خواند، «خودبه‌خود» ثروتمند نمی‌شود – اما در آنچه می‌ماند ثروتمند میشود: آرامش، سپاسگزاری، توکل و پاداشی که پایان نمی‌یابد. و هر که صادقانه کار کند، سپاس بگوید و آمرزش بخواهد، می‌تواند به روزی الله امید داشته باشد.
«توانگری به فراوانی دارایی نیست؛ توانگری، توانگریِ جان است.»
آرامش با الله را می‌توان در هر جا یافت – او نزدیک است. اما جاها و زمان‌هایی هستند که او آن‌ها را ویژه مبارک کرده است.
احادیث با نام مجموعه و شماره آمده‌اند. آیات به مفهوم نقل شده‌اند؛ با زدن روی ارجاع می‌توانید متن عربی و ترجمه‌ای معتبر را بخوانید. برای پرسش‌های مربوط به احکام، از یک عالم بپرسید.
هر حرف ده برابر شمرده میشود. از امروز با یک آیه آغاز کنید – روش شمس گام‌به‌گام شما را همراهی می‌کند.
نخستین آیه‌ی خود را بیاموزید